Adli para cezası, mahkemenin belirlediği gün sayısının, bir gün için takdir edilen tutarla çarpılmasıyla hesaplanan ve devlete ödenen cezadır. Türk Ceza Kanunu’nun 52. maddesinde düzenlenir.
Hesaplama: Gün sayısı kural olarak 5 ile 730 gün arasındadır. Bir günün karşılığı kişinin ekonomik durumuna göre 20 TL ile 100 TL arasında belirlenir. Örneğin 100 gün × 20 TL = 2.000 TL adli para cezası.
Taksit: Hâkim bir yıla kadar ödeme süresi verebilir veya cezayı en az 4, en fazla 2 yıla yayılan taksitlere bölebilir. Bir taksit ödenmezse kalan tutarın tamamı istenir.
Ödenmezse: Savcılık 30 gün süreli ödeme emri gönderir. Ödenmezse ceza gün üzerinden hapse çevrilir. Hükümlü önce iki saati bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı işte çalıştırılır. Buna uymazsa kalan süre açık cezaevinde çektirilir. Hapse çevrilen süre 3 yılı geçemez. Kalan parayı ödeyen kişi hemen serbest kalır.
İçindekiler
- Adli Para Cezası Nedir? (TCK 52)
- Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır?
- Hapis Cezası Adli Para Cezasına Nasıl Çevrilir? (TCK 50)
- Adli Para Cezası Taksitle Ödenebilir mi?
- Adli Para Cezası Nereye ve Nasıl Ödenir?
- Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?
- Adli Para Cezası ile İdari Para Cezası Farkı
- Adli Para Cezası Sicile İşler mi? Memuriyete Engel mi?
- Adli Para Cezasında Zamanaşımı
- Sık Sorulan Sorular
Adli para cezası, ceza mahkemelerinin en sık verdiği yaptırımlardan biridir. Bir kısmı doğrudan kanunda öngörülür. Bir kısmı ise kısa süreli hapis cezasının çevrilmesiyle ortaya çıkar. Birçok kişi bu cezayı trafik cezası gibi düşünüp ödemeyi erteler. Oysa ödenmeyen adli para cezası hapse dönüşebilir. Bu yazıda adli para cezasının nasıl hesaplandığını, taksit imkânını, nasıl ödeneceğini ve ödenmezse ne olacağını sade bir dille anlatıyorum.
Adli Para Cezası Nedir? (TCK 52)
Adli para cezası, bir suç nedeniyle ceza mahkemesince verilen yaptırımdır. İdari para cezasından farklıdır. Bir suçun yaptırımıdır, mahkeme kararıyla verilir ve adli sicile işler.
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 52/1-4 (Adlî Para Cezası)
(1) Adlî para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yediyüzotuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.
(2) En az yirmi ve en fazla yüz Türk Lirası olan bir gün karşılığı adlî para cezasının miktarı, kişinin ekonomik ve diğer şahsî halleri göz önünde bulundurularak takdir edilir.
(3) Kararda, adlî para cezasının belirlenmesinde esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ayrı ayrı gösterilir.
(4) Hâkim, ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurarak, kişiye adlî para cezasını ödemesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yılı geçmemek üzere mehil verebileceği gibi, bu cezanın belirli taksitler halinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz. Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceği belirtilir.
Kaynak: 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – mevzuat.gov.tr | 5275 Sayılı İnfaz Kanunu – mevzuat.gov.tr
Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama iki aşamada yapılır. Önce suçun ağırlığına göre gün sayısı belirlenir. Sonra failin ekonomik durumuna göre bir günün karşılığı belirlenir. İki sayı çarpılır.
| Gün Sayısı | Günlük 20 TL | Günlük 50 TL | Günlük 100 TL |
|---|---|---|---|
| 30 gün | 600 TL | 1.500 TL | 3.000 TL |
| 100 gün | 2.000 TL | 5.000 TL | 10.000 TL |
| 180 gün (6 ay) | 3.600 TL | 9.000 TL | 18.000 TL |
| 365 gün (1 yıl) | 7.300 TL | 18.250 TL | 36.500 TL |
| 730 gün | 14.600 TL | 36.500 TL | 73.000 TL |
Günlük tutarın 20 TL ile 100 TL arasında kalması ve uzun süredir güncellenmemesi nedeniyle bu cezalar bugün çoğu zaman düşük tutarlarda kalmaktadır. Uygulamada çoğu mahkeme günlük tutarı alt sınırdan, yani 20 TL olarak belirler.
Hapis Cezası Adli Para Cezasına Nasıl Çevrilir? (TCK 50)
1 yıl veya daha kısa süreli hapis cezası kısa süreli hapis sayılır. Hâkim bu cezayı paraya veya diğer seçenek yaptırımlara çevirebilir. Çevirmede 1 gün hapis, 1 gün para cezası sayılır.
Örnek Hesap
5 ay hapis cezası = 150 gün. Günlük 20 TL üzerinden 150 × 20 = 3.000 TL. Hâkim daha önce iyi hal indirimi uyguladıysa çevirme indirimden sonraki ceza üzerinden yapılır.
Zorunlu çevirme halleri: Daha önce hapis cezası almamış olmak şartıyla, 30 gün ve daha kısa hapis cezası ile suç tarihinde 18 yaşından küçük veya 65 yaşından büyük kişilerin 1 yıl ve daha kısa hapis cezası mutlaka seçenek yaptırıma çevrilir. Taksirli suçlarda ise hapis cezası uzun süreli olsa da adli para cezasına çevrilebilir. Ancak bu imkân bilinçli taksirde uygulanmaz.
Uygulamada en sık çevirme yapılan dosyalardan biri alkollü araç kullanma dosyalarıdır. Hapis cezasının miktarını belirleyen iyi hal indirimi de cezayı 1 yılın altına indirerek çevirmeyi mümkün kılabilir.
Adli Para Cezası Taksitle Ödenebilir mi?
Evet. Ancak taksit kararını mahkeme verir. Hükümde taksit yoksa infaz aşamasında savcılık taksit yapamaz. Bu nedenle taksit talebi yargılama sırasında, hüküm verilmeden önce ileri sürülmelidir.
- Mehil: Hâkim cezanın tamamının ödenmesi için kesinleşmeden itibaren 1 yıla kadar süre verebilir.
- Taksit: Taksit sayısı en az 4 olmalı ve taksit süresi 2 yılı geçmemelidir.
- Taksit ödenmezse: Kalan tutarın tamamı istenir ve ödenmezse hapse çevrilir.
Adli Para Cezası Nereye ve Nasıl Ödenir?
- Kesinleşme: Karar kesinleşince ilam infaz için Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
- Ödeme emri: Savcılık hükümlüye 30 gün süreli ödeme emri tebliğ eder.
- Ödeme: Ödeme vergi dairesine, malmüdürlüğüne veya anlaşmalı bankalara yapılabilir. e-Devlet üzerinden de borç sorgulanıp ödenebilir.
- Dekontu saklayın: Ödeme dekontu savcılığa iletilmeli ve infazın tamamlandığı teyit edilmelidir.
Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?
Bu bölüm en kritik bölümdür. Ödenmeyen ceza 5275 sayılı Kanun’un 106. maddesi uyarınca hapse çevrilir.
| Aşama | Sonuç |
|---|---|
| Ödeme emri tebliğ edilir | 30 gün içinde ödeme yapılmalıdır |
| Süre içinde ödenmezse | Ödenmeyen kısma karşılık gelen gün hapse çevrilir |
| Kamuya yararlı iş | Önce iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırılır. Günlük süre 2–8 saattir |
| Çalışma yükümlülüğüne uyulmazsa | Kalan süre açık ceza infaz kurumunda çektirilir. Bkz. cezaevi tipleri |
| Üst sınır | Adli para cezası yerine çekilecek hapis 3 yılı geçemez |
| Bu sırada kalan para ödenirse | Hükümlü serbest bırakılır, çalışma sona erer |
Önemli: Adli para cezası ödenmezse tahliye zor değildir. Kalan tutarı ödemek yeterlidir. Ama yakalama kararı çıkmışsa gece yarısı bir yol kontrolünde gözaltına alınmak mümkündür. Bu nedenle ödeme emri geldiğinde süreyi kaçırmamak gerekir.
Hapse çevrilen adli para cezası koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik bakımından olağan hapis cezalarından farklı kurallara tabidir. Süreyi hesaplamak için infaz hesaplama programından yararlanabilirsiniz.
Adli Para Cezası ile İdari Para Cezası Farkı
| Özellik | Adli Para Cezası | İdari Para Cezası |
|---|---|---|
| Kaynağı | Suç | Kabahat |
| Veren makam | Ceza mahkemesi | İdare (kolluk, belediye, mülki amir) |
| Adli sicil | İşler | İşlemez |
| Ödenmezse | Hapse çevrilebilir | Vergi dairesince tahsil edilir, hapse çevrilmez |
| İtiraz yolu | İstinaf veya itiraz | 15 gün içinde sulh ceza hâkimliği |
Adli Para Cezası Sicile İşler mi? Memuriyete Engel mi?
Bu ceza bir mahkûmiyet olduğundan adli sicile işler. Ancak TCK 53’teki hak yoksunlukları yalnızca hapis cezası için öngörüldüğünden adli para cezası bu sonucu doğurmaz. Memuriyet bakımından da kural olarak engel oluşturmaz. Ayrıntılar için memuriyete engel suçlar yazımıza bakabilirsiniz.
Para cezasında da hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilebilir. HAGB verilirse ceza adli sicile işlenmez.
Adli Para Cezasında Zamanaşımı
Kesinleşmiş ceza 10 yıl içinde infaz edilmezse zamanaşımına uğrar. Süre hükmün kesinleştiği günden işlemeye başlar. İnfaz için yapılan işlemler bu süreyi etkileyebilir.
Adli para cezası küçük bir tutar gibi görünse de ödenmediğinde hapse dönüşebilir, yanlış verildiğinde ise adli sicilde yıllarca kalabilir. Hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi, taksit talebi veya HAGB gibi seçenekleri dosyanızda doğru zamanda ileri sürecek bir Ankara ceza avukatı ile görüşebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Adli para cezası nedir?
Bir suç nedeniyle ceza mahkemesince verilen ve gün sayısı ile günlük tutarın çarpılmasıyla hesaplanan para cezasıdır. TCK 52’de düzenlenir.
Adli para cezası nasıl hesaplanır?
Gün sayısı ile bir günün karşılığı çarpılır. Gün sayısı 5–730, günlük tutar 20–100 TL arasıdır. Örneğin 100 gün × 20 TL = 2.000 TL.
1 gün hapis kaç TL adli para cezası?
Hapis cezası çevrilirken 1 gün hapis 1 gün para cezası sayılır. Günlük tutar 20 TL ile 100 TL arasında belirlenir. Uygulamada genellikle 20 TL esas alınır.
Adli para cezası taksitle ödenebilir mi?
Evet. Mahkeme en az 4 taksit ve en fazla 2 yıl süreyle taksit kararı verebilir. Taksit kararı hükümde yer almalıdır.
Adli para cezası ödenmezse ne olur?
30 günlük ödeme emrine rağmen ödenmezse ceza hapse çevrilir. Önce kamuya yararlı işte çalıştırılır, buna uyulmazsa açık cezaevinde infaz edilir.
Adli para cezası nereye ödenir?
Vergi dairesine, malmüdürlüğüne veya anlaşmalı bankalara ödenebilir. e-Devlet üzerinden borç sorgulanabilir.
Adli para cezası adli sicile işler mi?
Evet, mahkûmiyet olduğu için işler. HAGB kararı verilmişse işlenmez.
Adli para cezası memuriyete engel mi?
Kural olarak hayır. Bu ceza TCK 53’teki hak yoksunluklarını da doğurmaz.
Adli para cezası ile idari para cezası arasındaki fark nedir?
Bu ceza suç nedeniyle mahkemece verilir, sicile işler ve hapse çevrilebilir. İdari para cezası kabahat nedeniyle idarece verilir, sicile işlemez ve hapse çevrilmez.
Adli para cezası hapse çevrilince kaç gün yatılır?
Ödenmeyen her gün karşılığı bir gün hapis uygulanır. Ancak hapis süresi 3 yılı geçemez. Kalan tutar ödendiğinde hükümlü serbest kalır.
Kamuya yararlı işte çalışma nasıl hesaplanır?
İki saat çalışma bir gün sayılır. Günlük çalışma süresi 2 ile 8 saat arasında denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenir.
Adli para cezası zamanaşımı kaç yıl?
Kesinleşen para cezası 10 yıl içinde infaz edilmezse ceza zamanaşımına uğrar.
Av. Onuralp Turhan – Avukat Onaylı İçerik
Bu makale, Ankara Barosu’na kayıtlı Av. Onuralp Turhan tarafından TCK m.50, 52, 68, 5275 sayılı İnfaz Kanunu m.106 ve yargı uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır. Turhan Hukuk ve Danışmanlık, Etimesgut ve Eryaman’da ceza ve infaz dosyalarında hukuki destek vermektedir. Hukuki destek için turhanhukukvedanismanlik.com.tr/
