Anlaşmalı boşanma, en az bir yıl süren evliliğin eşlerin ortak iradesiyle ve tek duruşmada sona erdirilmesidir (TMK 166/3). Üç şart vardır. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Eşler birlikte başvurmalı veya bir eş diğerinin davasını kabul etmelidir. Hakim iki eşi de bizzat dinlemeli ve protokolü uygun bulmalıdır.
Protokol: Velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, tazminat ve mal paylaşımı yazılı bir protokolle düzenlenir. Hakim çocukların ve tarafların yararına protokolde değişiklik yapabilir.
Süre: Dava çoğu zaman tek celsede sonuçlanır. Taraflar istinaftan feragat ederse karar hemen kesinleşir. Feragat edilmezse gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık istinaf süresi beklenir.
İçindekiler
- Anlaşmalı Boşanma Nedir?
- TMK 166 ve 184 Kanun Metni
- Anlaşmalı Boşanma Şartları
- Dava Süreci Adım Adım
- Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?
- Duruşmaya Katılım: Taraflar Bizzat Dinlenmeli
- Evlilik 1 Yıldan Kısaysa Ne Olur?
- Anlaşmadan Dönme ve Çekişmeliye Dönüşme
- Ankara ve Etimesgut’ta Yetkili Mahkeme
- Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve sonuçları konusunda uzlaştığı en hızlı boşanma yoludur. Doğru hazırlanmış bir dosya tek duruşmada karara bağlanabilir. Ancak bir şartın eksik olması davayı aylarca uzatabilir. Bu yazıda anlaşmalı boşanma şartlarını, süreci, duruşmada dikkat edilecekleri ve Yargıtay’ın güncel yaklaşımını anlatıyorum.
Anlaşmalı Boşanma Nedir?
Kısa cevap: Anlaşmalı boşanma, en az bir yıl evli kalan eşlerin tüm sonuçlarda uzlaşarak aile mahkemesine başvurmasıdır. Hakim iki eşi bizzat dinledikten sonra boşanmaya karar verir.
Kanun bu durumda evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını kabul eder. Kusur araştırılmaz. Tanık dinlenmez. Delil toplanmaz. Bu nedenle bu yol, çekişmeli boşanmaya göre çok daha hızlı ve öngörülebilir bir yoldur.
| Konu | Anlaşmalı Boşanma | Çekişmeli Boşanma |
|---|---|---|
| Kusur araştırması | Yapılmaz | Yapılır |
| Tanık ve delil | Gerekmez | Gerekir |
| Duruşma sayısı | Çoğunlukla tek celse | Çok sayıda duruşma |
| Evlilik süresi şartı | En az 1 yıl | Süre şartı yok |
| Sonuçların belirlenmesi | Tarafların protokolüyle | Mahkeme kararıyla |
TMK 166 ve 184 Kanun Metni
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu – Madde 166 (Evlilik birliğinin sarsılması)
(1) Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.
(2) Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.
(3) Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz.
(4) Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu – Madde 184/5
5. Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.
TMK 166/4’teki süre 2024 yılında 7532 sayılı Kanun ile üç yıldan bir yıla indirildi. Bu nedenle fiili ayrılık nedeniyle boşanmada “üç yıl” bilgisi artık güncel değildir.
Anlaşmalı Boşanma Şartları
1. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı
Süre, resmi nikah tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır. Dini nikah veya nişan süresi hesaba katılmaz.
2. Ortak başvuru veya davanın kabulü
Eşler birlikte dava açabilir. Ya da bir eş dava açar, diğeri davayı kabul eder. Kabul, duruşmada açıkça ve bizzat beyan edilmelidir.
3. Hakimin tarafları bizzat dinlemesi
Hakim iki eşi de karşısında dinler. İradenin baskı altında kalmadan açıklandığını tespit eder. Avukat bu beyanı eşin yerine veremez.
4. Hakimin onayladığı bir protokol
Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu yazılı olarak düzenlenmelidir. Bu anlaşma hakim onaylamadıkça geçerli olmaz (TMK 184/5). Tek bir konuda bile anlaşma yoksa TMK 166/3 uygulanamaz.
Protokolde hangi maddelerin bulunması gerektiğini anlaşmalı boşanma protokolü yazımda örnek maddelerle ele alıyorum. Çocukların velayeti konusunda anlaşma sağlanamıyorsa velayet sürecini ayrıca değerlendirmek gerekir.
Dava Süreci Adım Adım
- Protokolün hazırlanması: Velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı maddeleri yazılır. Eşler protokolü ıslak imzayla imzalar.
- Dava dilekçesi: Dilekçe protokolle birlikte aile mahkemesine verilir. Dava UYAP Vatandaş Portalı üzerinden de açılabilir.
- Harç ve gider avansı: Başvuru harcı ve tebligat giderleri yatırılır.
- Duruşma günü: Mahkeme kısa bir süre sonrasına duruşma günü verir.
- Duruşma: Hakim iki eşi de bizzat dinler ve protokolü inceler.
- Karar: Şartlar tamamsa boşanmaya karar verilir.
- Kesinleşme: Taraflar istinaftan feragat ederse karar hemen kesinleşir ve nüfusa işlenir.
Dikkat: Bu dava avukatsız da açılabilir. Ancak protokoldeki eksik veya belirsiz bir madde, boşanmadan sonra yıllarca sürecek yeni davalara yol açabilir. Özellikle mal paylaşımına ilişkin maddeler açık yazılmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?
Dava çoğunlukla tek celsede sonuçlanır. Toplam süreyi iki unsur belirler. Mahkemenin vereceği duruşma günü ve kararın kesinleşme biçimi.
| Aşama | Süre |
|---|---|
| Davanın açılması ve duruşma günü verilmesi | Mahkemenin iş yüküne göre değişir |
| Duruşma ve karar | Çoğunlukla tek celse |
| Kesinleşme (istinaftan feragat edilirse) | Karar günü |
| Kesinleşme (feragat edilmezse) | Tebliğden itibaren 2 hafta |
| Nüfusa işlenmesi | Kesinleşmeden sonra mahkemece bildirilir |
Süre sorusunun en dürüst cevabı şudur. Hazırlık eksiksizse süreç birkaç hafta ile birkaç ay arasında tamamlanır. Kesin gün sayısı mahkemeden mahkemeye değişir.
Duruşmaya Katılım: Taraflar Bizzat Dinlenmeli
Bu davada iki eşin de duruşmada hazır bulunması zorunludur. Kanun hakimin tarafları “bizzat” dinlemesini şart koşar. Avukat duruşmaya katılsa bile eşin boşanma iradesini onun yerine açıklayamaz.
Yargıtay: Görüntülü Telefon Görüşmesi Yeterli Değil
Protokolü vekillerin imzaladığı ve yurt dışındaki eşin görüntülü telefon görüşmesiyle dinlendiği bir dosyada verilen boşanma kararı kanun yararına bozulmuştur. Eşlerin bizzat dinlenmesi şartı karşılanmamıştır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kanun yararına bozma kararı
İstinafta Sunulan Protokol
Yargıtay, istinaf aşamasında sunulan protokolün dikkate alınması gerektiğini, ancak tarafların çağrılıp bizzat dinlenmeden karar verilemeyeceğini belirtmiştir.
Yargıtay 2. HD, 2025/6954 E., 2025/8288 K., 06.10.2025
Yurt dışında yaşayan eş için duruşmaya bizzat gelmek veya mahkemenin uygun gördüğü ses ve görüntü aktarımlı yöntemle dinlenmek gündeme gelir. Bu konu dosya başında mahkemeyle netleştirilmelidir.
Evlilik 1 Yıldan Kısaysa Ne Olur?
Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse TMK 166/3 uygulanmaz. Eşler anlaşmış olsa bile dava çekişmeli boşanma kurallarına göre yürür. Hakim kusur ve delil araştırması yapar.
Bir Yıl Dolmadan Açılan Dava
Yargıtay, evlilik bir yılını doldurmamışken TMK 166/3’e göre karar verilemeyeceğini, davanın evlilik birliğinin temelinden sarsılması hükümlerine göre incelenmesi gerektiğini kabul etmiştir.
Yargıtay 2. HD, 2013/24061 E., 2014/275 K.
Pratik çözüm, bir yıllık sürenin dolmasını beklemek veya davayı çekişmeli olarak açıp bir yıl dolduktan sonra anlaşmaya dönüştürmektir.
Anlaşmadan Dönme ve Çekişmeliye Dönüşme
Eşler boşanma kararı kesinleşinceye kadar anlaşmadan dönebilir. Dönen eş için dava çekişmeli boşanma olarak devam eder.
Hukuk Genel Kurulu: Kesinleşmeye Kadar Dönülebilir
Kurul, davalının kabul beyanından hüküm kesinleşinceye kadar dönebileceğini kabul etmiştir. Dönme halinde dava, evlilik birliğinin temelinden sarsılması hükümlerine göre görülür.
Yargıtay HGK, 2017/2-1941 E., 2019/475 K., 18.04.2019
Yargıtay ayrıca kanun yoluna başvurulmasını da anlaşmadan dönme olarak değerlendirmektedir (2. HD, 2025/5443 E., 2026/277 K.). Tersine, çekişmeli açılan bir dava da şartlar oluştuğunda anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir. Bunun için evliliğin en az bir yıl sürmesi ve protokolün sunulması gerekir.
Ankara ve Etimesgut’ta Yetkili Mahkeme
Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK 168). Görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Etimesgut, Sincan ve Eryaman’da oturan eşlerin davaları Ankara Batı Adliyesi’ndeki aile mahkemelerinde görülür. Ankara merkez ilçelerinde oturanların davaları ise Ankara Adliyesi’ndeki aile mahkemelerinde görülür. Yerleşim yeri adresinizi davadan önce e-Devlet’ten kontrol etmeniz önerilir. Etimesgut’ta boşanma sürecinizi planlamak için Etimesgut boşanma avukatı sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Protokolde belirlenen nafakanın ödenmemesi halinde icra ve tazyik hapsi yolu vardır. Bu konuyu aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali yazımda anlattım. Nafaka miktarı ve artışı konularında nafaka sayfamıza bakabilirsiniz.
Davanın hızlı sonuçlanması protokolün eksiksiz ve açık hazırlanmasına bağlıdır. Belirsiz bir madde boşanmadan sonra yeni davaların kapısını açar. Protokolünüzü ve duruşma sürecinizi birlikte yönetecek bir Etimesgut boşanma avukatı ile görüşmenizi öneririm.
Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma şartları nelerdir?
Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı ve eşler birlikte başvurmalıdır. Hakim tarafları bizzat dinlemeli ve protokolü onaylamalıdır.
Anlaşmalı boşanma kaç günde biter?
Kesin bir gün sayısı yoktur. Dava çoğunlukla tek celsede sonuçlanır. Toplam süre mahkemenin vereceği duruşma gününe bağlıdır.
Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Hazırlık eksiksizse genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında tamamlanır. İstinaftan feragat edilirse karar duruşma günü kesinleşir.
Anlaşmalı boşanmada iki tarafın da duruşmaya gelmesi gerekir mi?
Evet. Hakim iki eşi de bizzat dinlemek zorundadır. Avukat eşin yerine boşanma iradesini açıklayamaz.
Avukatsız anlaşmalı boşanma olur mu?
Kanunen mümkündür. Ancak protokoldeki eksik maddeler boşanmadan sonra yeni davalara yol açabilir.
1 yıl dolmadan anlaşmalı boşanma olur mu?
Hayır. Bu durumda dava çekişmeli boşanma kurallarına göre görülür ve kusur araştırması yapılır.
Tek celsede boşanma nasıl olur?
Şartları taşıyan eşler protokolle başvurur ve ilk duruşmada iki eş de dinlenerek boşanmaya karar verilir.
Boşanma kararı ne zaman kesinleşir?
Taraflar istinaftan feragat ederse hemen kesinleşir. Feragat edilmezse gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta beklenir.
Boşanma anlaşmasından vazgeçilebilir mi?
Evet. Karar kesinleşinceye kadar anlaşmadan dönülebilir. Bu durumda dava çekişmeli olarak devam eder.
Hakim protokolü değiştirebilir mi?
Evet. Hakim tarafların ve çocukların yararına değişiklik yapabilir. Taraflar bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir.
Yurt dışındaki eşle anlaşmalı boşanma olur mu?
Olur. Ancak eşin bizzat dinlenmesi gerekir. Görüntülü telefon görüşmesi Yargıtay tarafından yeterli görülmemiştir.
Çekişmeli boşanma anlaşmalıya dönüşebilir mi?
Evet. Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve taraflar protokol sunarsa dava anlaşmalıya dönüşebilir.
Anlaşmalı boşanma davası nerede açılır?
Eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı aydır birlikte oturulan yer aile mahkemesinde açılır. Etimesgut için Ankara Batı Adliyesi aile mahkemeleri görevlidir.
Av. Onuralp Turhan – Avukat Onaylı İçerik
Bu makale, Ankara Barosu’na kayıtlı Av. Onuralp Turhan tarafından TMK m.166, 168, 184 ve Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır. Turhan Hukuk ve Danışmanlık, Etimesgut ve Eryaman’da aile hukuku ve boşanma dosyalarında hukuki destek vermektedir. İletişim için turhanhukukvedanismanlik.com.tr/
