Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali (TCK 233), aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmemektir. 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanun ile ceza 3 aydan 2 yıla kadar hapse çıkarıldı. Bu hal şikayete bağlıdır.
Diğer haller: Hamile eşini çaresiz durumda terk etmenin cezası 6 ay-2 yıl hapistir. Çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokmanın cezası 1-3 yıl hapistir. Yeni 4. fıkraya göre ihmal nedeniyle çocuk kasten öldürme veya ağır yaralama suçu işlerse ceza şikayet aranmadan artırılır.
Nafakanın ödenmemesi ise İİK 344’te düzenlenir. İcra takibine rağmen güncel nafakayı ödemeyen borçluya alacaklının şikayeti üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi verilir. Borç ödenince borçlu tahliye edilir.
İçindekiler
- Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali Nedir?
- TCK 233 Kanun Metni ve 2026 Değişikliği
- Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülükler Nelerdir?
- TCK 233 Cezaları, Şikayet ve Uzlaştırma
- Yargıtay Kararlarından Örnekler
- Nafakanın Ödenmemesi ve Tazyik Hapsi (İİK 344)
- TCK 233 ile İİK 344 Arasındaki Fark
- Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali İçin Şikayet Dilekçesi
- Sık Sorulan Sorular
Çocuğunun bakımını üstlenmeyen ebeveyn, eşini çaresiz bırakan kişi veya nafakayı ödemeyen borçlu. Bu durumların hepsi farklı hukuki sonuçlar doğurur. Bu yazıda aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçunu 2026 değişikliğiyle birlikte anlatıyorum. Ayrıca nafaka ödenmezse uygulanan tazyik hapsini açıklıyorum.
Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali Nedir?
Bu suç, aile bireylerine karşı kanundan doğan bakım, eğitim ve destek yükümlülüklerinin yerine getirilmemesini cezalandırır. Amaç aile düzenini ve özellikle çocukları korumaktır. Suç, aile düzenine karşı suçlar arasında yer alır.
Suçu yalnızca bu yükümlülüğü taşıyan kişi işleyebilir. Eşler, ana ve baba bu kişilerin başında gelir. Bu nedenle suç bir özgü suçtur.
TCK 233 Kanun Metni ve 2026 Değişikliği
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 233 (7593 sayılı Kanun ile değişik)
(1) Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi, şikayet üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Hamile olduğunu bildiği eşini veya sürekli birlikte yaşadığı ve kendisinden gebe kalmış bulunduğunu bildiği evli olmayan bir kadını çaresiz durumda terk eden kimseye, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
(3) Velayet hakları kaldırılmış olsa da, itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılması ya da onur kırıcı tavır ve hareketlerin sonucu maddi ve manevi özen noksanlığı nedeniyle çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ana veya baba, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(4) Birinci ve üçüncü fıkralarda tanımlanan fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme (madde 81, 82) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (madde 87, fıkra 2 ve 4) suçunu işlemesi halinde şikayet aranmaksızın, faile bu madde uyarınca verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
8 Ağustos 2026 tarihli 7593 sayılı Kanun, 18 Ağustos 2026’da Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Değişiklikle cezalar artırıldı ve dördüncü fıkra eklendi.
| Fıkra | Eski Ceza | Yeni Ceza (18.08.2026 sonrası) |
|---|---|---|
| 233/1 Bakım, eğitim, destek yükümlülüğü | 1 yıla kadar hapis | 3 ay – 2 yıl hapis |
| 233/2 Hamile eşi çaresiz terk | 3 ay – 1 yıl hapis | 6 ay – 2 yıl hapis |
| 233/3 Çocuğu ağır tehlikeye sokma | 3 ay – 1 yıl hapis | 1 – 3 yıl hapis |
| 233/4 Çocuğun ağır suç işlemesi | Yoktu | Ceza yarısından iki katına kadar artırılır |
Yeni cezalar 18 Ağustos 2026’dan önce işlenen fiillere uygulanmaz. Eski tarihli fiillerde lehe olan eski hükümler esas alınır.
Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülükler Nelerdir?
Bu yükümlülükler Türk Medeni Kanunu’ndan doğar. Başlıcaları şunlardır:
- Eşler arasında: Birliğin giderlerine katılma ve birbirine destek olma yükümlülüğü.
- Ana ve babanın çocuğa karşı: Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması. Velayet ve kişisel ilişki konuları için velayet sayfamıza bakabilirsiniz.
- Akrabalar arasında: Yardım edilmezse yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşlere yardım nafakası.
Bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali en sık çocuklara karşı görülür. Çocuğu terk etmek, temel ihtiyaçlarını karşılamamak veya okula göndermemek bunun tipik örnekleridir.
TCK 233 Cezaları, Şikayet ve Uzlaştırma
| Fıkra | Şikayet | Uzlaştırma |
|---|---|---|
| 233/1 | Şikayete bağlı, süre 6 ay | Kapsamda |
| 233/2 | Gerekmez | Kapsam dışı |
| 233/3 | Gerekmez | Kapsam dışı |
| 233/4 | Kanun açıkça aramaz | Kapsam dışı |
Birinci fıkrada mağdur 6 ay içinde şikayet etmelidir. Şikayetten vazgeçme davayı düşürür. Ayrıntı için şikayet süresi ve şikayetten vazgeçme yazımıza bakabilirsiniz.
Dördüncü fıkra 2026 değişikliğinin en önemli yeniliğidir. Ebeveynin ihmali nedeniyle çocuk kasten öldürme veya ağırlaşmış yaralama suçu işlerse ebeveynin cezası ağırlaşır. Bu halde şikayet aranmaz.
Yargıtay Kararlarından Örnekler
| Olay | Sonuç |
|---|---|
| Çocukları odalara kilitleyip evi terk etmek | Her çocuk için ayrı TCK 233 suçu |
| Evden ayrılıp elektrik ve suyu kestirerek eşi ve çocuğu yoksun bırakmak | TCK 233/1 |
| 13 yaşındaki kızı zorunlu eğitimden alıkoymak | TCK 233/1 |
| Bebeği ücretli bakıcıya bırakıp ilgiyi kesmek | TCK 233/1, çocuğa vekil atanmalı |
| Tayin için hamile eşin yanından ayrılmak | Çaresiz bırakma sayılmadı |
Evi Terk Ederken Faturaları Kestirmek
Sanık evden ayrılırken elektrik ve suyu kestirmiş, eşini ve 13 yaşındaki kızını bu imkânlardan yoksun bırakmıştır. Yargıtay bu eylemi TCK 233/1 kapsamında değerlendirmiştir.
Yargıtay 4. CD, 2013/17388 E., 2015/32944 K.
Hamile Eşin Yanından Ayrılmak Her Zaman Suç Değildir
Tayin aramak için hamile eşinin yanından ayrılan sanığın eylemi “çaresiz durumda terk” sayılmamıştır. Çaresizlik somut olarak gösterilmelidir.
Yargıtay 4. CD, 2021/20673 E., 2024/842 K.
Nafakanın Ödenmemesi ve Tazyik Hapsi (İİK 344)
2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu – Madde 344 (Nafaka kararlarına uymamak)
Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse, borçlu tahliye edilir.
Borçlunun, nafakanın kaldırılması veya azaltılması talebiyle dava açmış olması hâlinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.
Nafaka ödenmezse alacaklı önce icra takibi başlatır. Borçluya icra emri tebliğ edilir. Tebliğden sonra güncel nafaka ödenmezse alacaklı icra ceza mahkemesine şikayette bulunur.
- Nafaka kararı: İştirak, yoksulluk veya tedbir nafakasına ilişkin icra edilebilir bir karar olmalıdır.
- İcra takibi: Karara dayanarak ilamlı takip başlatılır.
- İcra emrinin tebliği: Borçlunun avukatı varsa avukata da tebliğ gerekir.
- Güncel nafakanın ödenmemesi: Tebliğden sonra en az bir aylık güncel nafaka ödenmemiş olmalıdır.
- Şikayet: Öğrenmeden itibaren 3 ay, her halde fiilden itibaren 1 yıl içinde icra ceza mahkemesine yapılır.
Tazyik hapsinin özellikleri: Tazyik hapsi bir ceza değil, borcu ödetmeye yönelik zorlama aracıdır. Adli sicile işlenmez. Ertelenemez ve para cezasına çevrilemez. Borç ödenince borçlu derhal tahliye edilir. Birikmiş eski nafaka adi alacak sayılır ve tazyik hapsine konu olmaz.
Nafaka takibi ve nafaka davaları hakkında destek için nafaka avukatı sayfamıza bakabilirsiniz. Tedbir nafakası boşanma kesinleşince sona erer. Sonraki dönem için yeni bir karar gerekir.
TCK 233 ile İİK 344 Arasındaki Fark
| Konu | TCK 233/1 | İİK 344 |
|---|---|---|
| Niteliği | Suç ve ceza | Zorlama hapsi |
| Mahkeme kararı gerekir mi? | Gerekmez | Nafaka kararı ve icra takibi gerekir |
| Yaptırım | 3 ay – 2 yıl hapis | 3 aya kadar tazyik hapsi |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza | İcra ceza |
| Şikayet süresi | 6 ay | 3 ay, en geç 1 yıl |
| Adli sicil | İşlenir | İşlenmez |
| Ödeme yapılırsa | Şikayetten vazgeçme ile düşebilir | Borçlu tahliye edilir |
Uygulamada mahkemece belirlenen nafakanın ödenmemesi İİK 344 kapsamında değerlendirilir. TCK 233/1 ise mahkeme kararı olmadan da uygulanabilir. Örneğin eşler aynı evde yaşarken birinin diğerini ve çocukları yoksun bırakması bu kapsamdadır.
Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali İçin Şikayet Dilekçesi
TCK 233/1 için şikayet dilekçesi Cumhuriyet başsavcılığına verilir. Dilekçede şu bilgiler yer almalıdır:
- Şikayet edilen kişinin kimlik ve adres bilgileri,
- Aile bağı ve hangi yükümlülüğün yerine getirilmediği,
- Olayların tarihleri ve öğrenme tarihi,
- Deliller: tanıklar, faturalar, okul kayıtları, mesajlar, banka hareketleri,
- Şikayetçi olunduğuna dair açık beyan.
İİK 344 şikayeti ise icra ceza mahkemesine verilir. Dilekçeye icra dosya numarası ve ödenmeyen aylar yazılır. Boşanma süreciyle birlikte yürüyen dosyalarda boşanma avukatı desteği almak süreci kolaylaştırır.
Bu dosyalarda ceza davası, icra takibi ve aile mahkemesi süreçleri birlikte yürür. 2026 değişikliğiyle cezalar da ağırlaştı. Hangi yolun izleneceğini belirlemek için bir Ankara ceza avukatı ile görüşmenizi öneririm.
Sık Sorulan Sorular
Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçu nedir ve cezası nedir?
Bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmemektir. 2026 değişikliğiyle cezası 3 aydan 2 yıla kadar hapistir.
Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülükler nelerdir?
Eşlerin birbirine destek olması, ana ve babanın çocuğun bakım ve eğitimini üstlenmesi ve akrabalar arası yardım nafakasıdır.
Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçu için nasıl şikayet dilekçesi verilebilir?
Cumhuriyet başsavcılığına dilekçe verilir. Dilekçede olaylar, tarihler ve deliller belirtilir ve açıkça şikayetçi olunur.
Bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali suçu nedir?
Çocuğun veya bakıma muhtaç aile bireyinin temel ihtiyaçlarının karşılanmamasıdır. TCK 233/1 kapsamında cezalandırılır.
TCK 233 şikayete bağlı mı?
Yalnızca birinci fıkra şikayete bağlıdır. İkinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarda savcılık resen soruşturur.
TCK 233’te uzlaşma var mı?
Birinci fıkra şikayete bağlı olduğu için uzlaştırma kapsamındadır. Diğer fıkralar kapsam dışıdır.
Nafaka ödenmezse ne olur?
Alacaklı icra takibi başlatır. Güncel nafaka ödenmezse şikayet üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi verilir.
Tazyik hapsi sabıka kaydına işlenir mi?
Hayır. Tazyik hapsi bir ceza değildir ve adli sicile işlenmez.
Nafaka borcunu ödersem cezaevinden çıkar mıyım?
Evet. Borç ödendiğinde borçlu derhal tahliye edilir.
Birikmiş nafaka için tazyik hapsi istenebilir mi?
Hayır. Cari niteliğini kaybetmiş birikmiş nafaka adi alacaktır. Tazyik hapsi güncel aylar için istenir.
Nafaka şikayet süresi ne kadar?
Ödenmemenin öğrenilmesinden itibaren 3 ay, her halde fiilden itibaren 1 yıldır.
Hamile eşi terk etmek suç mu?
Eşini çaresiz durumda terk eden kişiye 6 aydan 2 yıla kadar hapis verilir. Çaresizlik somut olarak gösterilmelidir.
2026 değişikliği eski olaylara uygulanır mı?
Hayır. Artırılan cezalar 18 Ağustos 2026’dan önceki fiillere uygulanmaz.
Av. Onuralp Turhan – Avukat Onaylı İçerik
Bu makale, Ankara Barosu’na kayıtlı Av. Onuralp Turhan tarafından TCK m.233, 7593 sayılı Kanun, İİK m.344 ve Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır. Turhan Hukuk ve Danışmanlık, Etimesgut ve Eryaman’da ceza dosyalarında hukuki destek vermektedir. İletişim için turhanhukukvedanismanlik.com.tr/
Yorumlar
Anlaşmalı Boşanma Şartları ve Süreci 2026 (TMK 166/3)
[…] belirlenen nafakanın ödenmemesi halinde icra ve tazyik hapsi yolu vardır. Bu konuyu aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali yazımda anlattım. Nafaka miktarı ve artışı konularında nafaka sayfamıza […]