Şikayet süresi 6 aydır. Süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar. Bu süre geçerse şikayete bağlı suçlarda soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK 73/1-2).
Üst sınır: Şikayet, dava zamanaşımı süresi dolmadan yapılmalıdır. Hakaret suçunda fiilden itibaren 2 yıl geçtikten sonra şikayet edilemez (7531 sayılı Kanun ile eklendi).
Şikayetten vazgeçme: Hüküm kesinleşinceye kadar mümkündür. Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kovuşturmada düşme kararı verilir. Kovuşturma aşamasında sanık vazgeçmeyi kabul etmezse yargılama sürer. Vazgeçme geri alınamaz.
İçindekiler
- Şikayete Bağlı Suç Nedir?
- Şikayet Süresi Kaç Gün? 6 Aylık Süre (TCK 73)
- Şikayet Süresi Ne Zaman Başlar?
- Hakarette 2 Yıllık Üst Sınır
- Şikayet Nereye ve Nasıl Yapılır?
- Şikayete Bağlı Suçlar Listesi
- Şikayetten Vazgeçme Şartları ve Sonuçları
- Şikayetten Vazgeçme ile Uzlaştırma Farkı
- Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
- Sık Sorulan Sorular
Şikayete Bağlı Suçlar: 6 Aylık Şikayet Süresi ve Şikayetten Vazgeçme (TCK 73)
Bazı suçlarda devlet kendiliğinden harekete geçmez. Mağdur şikayet etmedikçe dosya açılmaz. Bu suçlarda en kritik konu şikayet süresi ve şikayetten vazgeçmenin sonuçlarıdır. Bir günlük gecikme hakkı tamamen ortadan kaldırabilir. Bu yazıda 6 aylık sürenin nasıl hesaplandığını, hangi suçların şikayete bağlı olduğunu ve vazgeçmenin dosyaya etkisini anlatıyorum.
Şikayete Bağlı Suç Nedir?
Şikayete bağlı suç, soruşturma ve kovuşturma yapılması için mağdurun şikayetini şart koşan suçtur. Kanun bu suçlarda mağdurun iradesine öncelik verir. Kanun maddesinde “şikayet üzerine” ibaresi varsa suç şikayete bağlıdır.
Bu suçlarda şikayet bir dava şartıdır. Şikayet yoksa savcılık soruşturma başlatamaz. Başlatılmışsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir. Şikayete bağlı olmayan suçlarda ise ihbar yeterlidir. Savcılık resen harekete geçer ve mağdur vazgeçse bile dosya devam eder.
Şikayet Süresi Kaç Gün? 6 Aylık Süre (TCK 73)
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 73
(1) Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde şikayette bulunmadığı takdirde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
(2) Zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla bu süre, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Ancak, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan hakaret suçu bakımından şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.
(3) Şikayet hakkı olan birkaç kişiden birisi altı aylık süreyi geçirirse bundan dolayı diğerlerinin hakları düşmez.
(4) Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür ve hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.
(5) İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.
(6) Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.
(7) Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz.
Şikayet süresi 6 aydır. Gün olarak sabit bir sayı yoktur. Süre ay olarak hesaplanır ve başladığı günün 6 ay sonraki aynı gününde biter. Örneğin 10 Mart’ta öğrenilen bir fiilde süre 10 Eylül günü mesai bitiminde dolar.
Bu süre hak düşürücüdür. Mahkeme süreyi kendiliğinden gözetir. Sanığın itiraz etmesi gerekmez. Süre geçtikten sonra yapılan şikayet dosyayı canlandırmaz.
Şikayet Süresi Ne Zaman Başlar?
Şikayet süresi suç tarihinde değil, öğrenme tarihinde başlar. Kanun iki şeyin birlikte öğrenilmesini arar: fiil ve failin kimliği. Yalnızca fiili bilmek süreyi başlatmaz.
- Fail bilinmiyorsa: Süre işlemeye başlamaz. Failin kimliği öğrenildiği gün başlar.
- Kesintisiz suçlarda: Süre fiilin sona erdiği günden itibaren işler.
- Zincirleme suçlarda: Son fiilin öğrenildiği gün esas alınır.
- Birden fazla mağdur varsa: Her mağdurun süresi ayrı işler. Birinin süreyi kaçırması diğerini etkilemez (TCK 73/3).
Öğrenme tarihini ispat etmek önemlidir. Mesaj tarihi, kamera kaydı, tanık beyanı veya hastane kaydı bu ispatta kullanılır. Savunma tarafı ise genellikle öğrenmenin daha erken olduğunu ileri sürer.
Zamanaşımı sınırı: Fail yıllarca bilinmese bile şikayet hakkı sonsuz değildir. Şikayet, dava zamanaşımı süresi içinde yapılmalıdır. Sürelerin ayrıntısı için ceza zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
Hakarette 2 Yıllık Üst Sınır
7531 sayılı Kanun 2024 yılında TCK 73/2’ye yeni bir cümle ekledi. Buna göre şikayete bağlı hakaret suçunda şikayet hakkı, fiilden itibaren 2 yılı geçemez. Öğrenme tarihi ne olursa olsun bu sınır uygulanır.
Örneğin bir sosyal medya paylaşımını 3 yıl sonra fark eden kişi artık şikayet edemez. Öğrenmesinin üzerinden 6 ay geçmemiş olsa bile sonuç değişmez. Bu kural özellikle internet üzerinden işlenen hakaretlerde önemlidir.
Şikayet Nereye ve Nasıl Yapılır?
Şikayetin usulü Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 158. maddesinde düzenlenmiştir. Şikayet şu mercilere yapılabilir:
- Cumhuriyet başsavcılığına doğrudan dilekçe ile,
- Kolluğa, yani polis veya jandarmaya sözlü ya da yazılı olarak,
- Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye. Bu merciler şikayeti savcılığa gönderir.
Şikayet sözlü yapılırsa tutanağa geçirilir. Tutanağın bir örneğini almanızı öneririm. Şikayetin tarihi, 6 aylık süreye uyulup uyulmadığının tek resmi kanıtıdır. E-Devlet veya UYAP üzerinden de başvuru yapılabilir.
Usul hükümlerinin tam metni için 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu metnine bakabilirsiniz.
Şikayete Bağlı Suçlar Listesi
Aşağıdaki tablo uygulamada en sık karşılaşılan şikayete bağlı suçları gösterir. Aynı suçun nitelikli hali çoğu zaman şikayete bağlı değildir.
| Suç | TCK Maddesi | Not |
|---|---|---|
| Basit kasten yaralama | 86/2 | Basit tıbbi müdahale ile giderilebilen |
| Taksirle yaralama | 89 | Bilinçli taksir hali hariç |
| Basit tehdit | 106/1, 2. cümle | Malvarlığı veya sair kötülük tehdidi |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | 116/1-2 | Basit hal |
| Kişilerin huzur ve sükununu bozma | 123 | |
| Hakaret | 125 | Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç |
| Özel hayatın gizliliğini ihlal | 134 | |
| Kullanma hırsızlığı | 146 | |
| Mala zarar verme | 151 | Basit hal |
| Güveni kötüye kullanma | 155/1 | Basit hal |
| Kaybolmuş eşya üzerinde tasarruf | 160 | |
| Açığa imzanın kötüye kullanılması | 209 |
Bazı suçlar şikayete bağlı sanılsa da değildir. Israrlı takip suçu, silahla yaralama ve hayati tehlike doğuran yaralama bunlara örnektir. Bu suçlarda mağdur vazgeçse bile dava devam eder. Silahla işlenen yaralama için silahla kasten yaralama suçu yazımıza bakabilirsiniz.
Şikayetten Vazgeçme Şartları ve Sonuçları
Şikayetten vazgeçme, mağdurun kovuşturma isteğini geri almasıdır. Sonuç doğurması için bazı şartlar aranır.
1. Açık ve şartsız irade
Vazgeçme açıkça beyan edilmelidir. Duruşmaya gelmemek vazgeçme sayılmaz. “Para öderse vazgeçerim” gibi şarta bağlı beyan geçerli değildir.
2. Zaman sınırı
Vazgeçme hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir. İstinaf ve temyiz aşamasında da mümkündür. Kesinleşmeden sonraki vazgeçme cezanın infazını durdurmaz.
3. Sanığın kabulü
Soruşturma aşamasında şüphelinin kabulü aranmaz. Kovuşturma aşamasında ise sanık vazgeçmeyi kabul etmezse yargılama sürer (TCK 73/6). Sanık beraat edeceğine inanıyorsa bu yolu seçebilir.
4. Geri alınamazlık
Vazgeçme bir kez yapıldıktan sonra geri alınamaz. Aynı fiil için yeniden şikayet edilemez. Bu nedenle karar vermeden önce sonuçları iyi düşünülmelidir.
Vazgeçmenin sonuçları aşamaya göre değişir. Soruşturmada savcılık kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir. Kovuşturmada mahkeme düşme kararı verir. Ancak beraat şartları oluşmuşsa düşme yerine beraat kararı verilir.
Birden fazla sanık varsa birisi hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK 73/5). Mağdur “yalnızca birinden vazgeçiyorum” diyemez.
Tazminat hakkı: Ceza davasında vazgeçmek tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak mağdur şahsi haklarından da vazgeçtiğini açıkça söylerse hukuk davası açamaz (TCK 73/7). Tutanağa “tazminat hakkım saklıdır” ibaresini yazdırmak bu riski önler.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu Yaklaşımı
Ceza Genel Kurulu, şikayetten vazgeçmenin her türlü delille ispatlanabileceğini kabul etmektedir. Mağdurun noterde, kollukta veya duruşmada yaptığı açık beyan bu ispat için yeterlidir.
Yargıtay CGK, 2020/205 E., 2022/326 K.
Şikayetten Vazgeçme ile Uzlaştırma Farkı
Şikayete bağlı suçların tamamı uzlaştırma kapsamındadır (CMK 253/1-a). Ancak cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar bu kapsamın dışındadır. Uzlaştırma ile vazgeçme sık karıştırılır.
| Konu | Şikayetten Vazgeçme | Uzlaştırma |
|---|---|---|
| Nasıl olur? | Mağdurun tek taraflı beyanı | Taraflar arasında anlaşma |
| Edim | Edim üstlenilmez | Ödeme veya özür gibi edim kararlaştırılabilir |
| Sanığın kabulü | Kovuşturmada gerekir | Uzlaşma zaten iki taraflıdır |
| Sonuç | Kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme | Kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme |
| Edim yerine getirilmezse | Söz konusu değil | Dosya yeniden işlem görür |
Uygulamada mağdur ödeme almak istiyorsa uzlaştırma daha güvenlidir. Ödeme yapılmadan vazgeçen mağdur sonradan dosyayı canlandıramaz.
Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
- Süreyi suç tarihinden saymak: Şikayet süresi öğrenme tarihinden başlar. Ama savunma erken öğrenmeyi ispatlarsa şikayet düşer. Gecikmeden başvurmak en güvenli yoldur.
- Sözlü anlaşmaya güvenmek: “Ödeyeceğim” sözüne güvenip vazgeçen mağdur ikinci bir şans bulamaz.
- Vekalette özel yetki unutmak: Avukatın vazgeçebilmesi için vekaletnamede özel yetki bulunmalıdır.
- Nitelikli hali gözden kaçırmak: Basit yaralama şikayete bağlıdır. Silahla yaralama değildir. Vazgeçme bu durumda davayı düşürmez.
- Cinsel suçlarda uzlaşma beklemek: Cinsel saldırı suçunda basit hal şikayete bağlı olsa da uzlaştırma uygulanmaz.
Şikayet süresinin dolup dolmadığı çoğu zaman öğrenme tarihinin ispatına bağlıdır. Vazgeçme kararı ise geri alınamaz. Her iki konuda da dosyanızı inceleyecek bir Ankara ceza avukatı ile görüşmeniz hak kaybını önler.
Sık Sorulan Sorular
Şikayet süresi kaç gündür?
Şikayet süresi gün olarak değil ay olarak hesaplanır ve 6 aydır. Süre, fiil ve failin öğrenildiği günden başlar.
Şikayet süresi ne zaman başlar?
Mağdurun hem fiili hem de failin kim olduğunu öğrendiği gün başlar. Fail bilinmiyorsa süre işlemez.
6 ay geçtikten sonra şikayet edilebilir mi?
Hayır. Şikayete bağlı suçlarda 6 ay geçtikten sonra yapılan şikayetle soruşturma yapılamaz. Ancak suç şikayete bağlı değilse süre sınırı yoktur.
Hakarette şikayet süresi farklı mı?
Evet. Hakarette de 6 aylık süre geçerlidir. Ayrıca fiilden itibaren 2 yıl geçtikten sonra hiçbir şekilde şikayet edilemez.
Şikayetten vazgeçme davayı düşürür mü?
Şikayete bağlı suçlarda evet. Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturmada düşme kararı verilir. Şikayete bağlı olmayan suçlarda dava devam eder.
Şikayetten vazgeçtikten sonra tekrar şikayet edilebilir mi?
Hayır. Vazgeçme geri alınamaz. Aynı fiil için yeniden şikayette bulunulamaz.
Şikayetten ne zamana kadar vazgeçilebilir?
Hüküm kesinleşinceye kadar vazgeçilebilir. İstinaf ve Yargıtay aşamasında da mümkündür.
Sanık şikayetten vazgeçmeyi kabul etmezse ne olur?
Kovuşturma aşamasında yargılama devam eder ve mahkeme esas hakkında karar verir. Soruşturmada ise şüphelinin kabulü aranmaz.
Karakoldan şikayet geri alınabilir mi?
Evet. Vazgeçme beyanı kolluğa, savcılığa veya mahkemeye yapılabilir. Beyan tutanağa geçirilir ve dosyaya gönderilir.
Şikayetten vazgeçince tazminat hakkı kaybolur mu?
Kendiliğinden kaybolmaz. Ancak şahsi haklardan da vazgeçildiği açıkça beyan edilirse hukuk davası açılamaz.
Birden fazla sanıktan sadece birinden vazgeçilebilir mi?
Hayır. İştirak halinde işlenen suçta bir sanık hakkındaki vazgeçme diğer sanıkları da kapsar.
Şikayete bağlı suçlarda uzlaştırma zorunlu mu?
Şikayete bağlı suçlar kural olarak uzlaştırma kapsamındadır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ise kapsam dışıdır.
Fail bilinmiyorsa şikayet hakkı ne kadar sürer?
6 aylık süre başlamaz. Ancak şikayet hakkı dava zamanaşımı süresi içinde kullanılmalıdır.
Av. Onuralp Turhan – Avukat Onaylı İçerik
Bu makale, Ankara Barosu’na kayıtlı Av. Onuralp Turhan tarafından TCK m.73, CMK m.158 ve m.253 ile Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır. Turhan Hukuk ve Danışmanlık, Etimesgut ve Eryaman’da ceza dosyalarında hukuki destek vermektedir. İletişim için turhanhukukvedanismanlik.com.tr/
