Başkasının kimliğini kullanma suçu (TCK 268), kişinin kendi suçundan kaçmak için başkasının kimliğini kullanmasıdır. Amaç, hakkında soruşturma yapılmasını engellemektir. Fail iftira hükümlerine göre 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası alır.
Şartlar: Fail önce bir suç işlemiş olmalıdır. Kabahat yeterli değildir. Kullanılan kimlik gerçek ve yaşayan bir kişiye ait olmalıdır. Uydurma isim veya ölmüş kişinin kimliği kullanılırsa TCK 206 (resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan) gündeme gelir.
Usul: Suç şikayete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamı dışındadır. Fail gerçeği erken açıklarsa TCK 269’daki etkin pişmanlık indirimi uygulanabilir.
İçindekiler
Başkasına Ait Kimlik veya Kimlik Bilgilerinin Kullanılması Suçu (TCK 268)
Ehliyetsiz yakalanan bir sürücü polise kardeşinin kimliğini verir. Birkaç ay sonra kardeşine tebligat gelir. Bu tablo, başkasının kimliğini kullanma suçu dosyalarının tipik başlangıcıdır. Bu yazıda TCK 268’in şartlarını, cezasını, benzer suçlardan farkını ve kimliği kullanılan kişinin yapması gerekenleri anlatıyorum.
Başkasının Kimliğini Kullanma Suçu Nedir?
Bu suç, kendi suçunun sonuçlarından kaçmak için başka birinin kimliğine bürünmeyi cezalandırır. Fail, soruşturmanın kendisi yerine başkası hakkında yürümesine yol açar. Masum bir kişi suçlanma riskiyle karşı karşıya kalır.
Kanun bu nedenle fiili iftiraya benzetir. Ceza, iftira suçunun hükümlerine göre belirlenir. Korunan değer hem adliyenin doğru işleyişi hem de kimliği kullanılan kişinin haklarıdır.
TCK 268 ve TCK 267 Kanun Metni
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 268
(1) İşlediği suç nedeniyle kendisi hakkında soruşturma ve kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla, başkasına ait kimliği veya kimlik bilgilerini kullanan kimse, iftira suçuna ilişkin hükümlere göre cezalandırılır.
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 267/1 (İftira)
(1) Yetkili makamlara ihbar veya şikâyette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idarî bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Suçun Unsurları
1. Failin daha önce bir suç işlemiş olması
Fail, hakkında soruşturma yapılacak bir suç işlemiş olmalıdır. Trafik cezası gibi bir kabahatten kaçmak için kimlik kullanmak TCK 268’i oluşturmaz. Bu durumda başka hükümler uygulanır.
2. Gerçek ve yaşayan bir kişinin kimliği
Kullanılan kimlik gerçek ve yaşayan bir kişiye ait olmalıdır. Uydurma bir isim vermek veya ölmüş birinin kimliğini kullanmak bu suçu oluşturmaz. Bu durumda TCK 206 değerlendirilir.
3. Özel amaç
Fail, kendisi hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılmasını engellemek amacıyla hareket etmelidir. Başkasının bilgileriyle alışveriş yapmak bu amacı taşımadığı için TCK 268 kapsamında değildir.
4. Kullanma şekli
Kimlik bilgisini sözlü olarak söylemek yeterlidir. Kimlik kartı veya ehliyet ibraz etmek de suçu oluşturur. Belge sahteyse ayrıca sahtecilik suçu gündeme gelir.
Başkasının Kimliğini Kullanma Suçunun Cezası
Başkasının kimliğini kullanma suçu iftira hükümlerine göre cezalandırılır. Temel ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir.
| Konu | Düzenleme |
|---|---|
| Temel ceza | 1 – 4 yıl hapis (TCK 267/1 yollamasıyla) |
| Şikayet | Gerekmez, resen soruşturulur |
| Uzlaştırma | Kapsam dışı |
| Etkin pişmanlık | TCK 269 uygulanabilir |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza mahkemesi |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl |
| HAGB ve erteleme | Şartları varsa mümkün |
Aynı soruşturmada birden fazla kişinin kimliği kullanılmışsa tek suç oluşur. Ancak ceza artırılır (Yargıtay 9. CD, 2014/4013 E., 2014/6989 K.). Fail asıl suçtan da ayrıca cezalandırılır. Dava zamanaşımı hakkında ayrıntılı bilgi için ceza zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
Uygulamada Sık Görülen Olaylar
| Olay | Uygulanan Hüküm |
|---|---|
| Hırsızlık şüphesiyle yakalanan kişi kardeşinin kimliğini verir | TCK 268 |
| Uyuşturucu yakalamasında başkasının adı verilir | TCK 268 |
| Alkollü sürücü sahte ehliyetle kardeşinin kimliğini kullanır | TCK 268 ve TCK 204 birlikte |
| Yalnızca trafik cezasında başkasının adı yazdırılır | TCK 206 (kabahat nedeniyle) |
| Uydurma isim verilir | TCK 206 |
| İnfaz aşamasında başkasının kimliği kullanılır | TCK 206 |
Yargıtay, hırsızlık şüphesiyle yakalanan sanığın kardeşinin kimliğini vermesini bu suç kapsamında değerlendirmiştir (Yargıtay 11. CD, 2012/15406 E., 2012/8892 K.). Uyuşturucu dosyalarında da kardeşin adının verilmesi aynı sonucu doğurur.
Trafik denetimleri bu suçun en sık görüldüğü alandır. Ehliyetsiz veya alkollü araç kullanırken yakalanan sürücü yakınının kimliğini verebilir. Fiil yalnızca idari para cezası gerektiriyorsa TCK 268 oluşmaz. Ancak olay trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu gibi bir suç içeriyorsa TCK 268 gündeme gelir.
Kardeşinin Ehliyetini Kullanan Sanık
Yargıtay, kardeşinin ehliyetini kullanan sanık hakkında TCK 268’in oluştuğunu kabul etmiştir. Sanık sonradan gerçeği açıkladığı için etkin pişmanlık hükmü uygulanmıştır.
Yargıtay 8. CD, 2024/25944 E., 2025/3962 K.
TCK 268, 206, 204 ve 136 Farkı
| Suç | Ne Zaman Uygulanır? |
|---|---|
| TCK 268 | Kendi suçundan kaçmak için gerçek kişinin kimliğini kullanma |
| TCK 206 | Resmi belgeye yalan beyan, uydurma kimlik, kabahat veya infaz aşaması |
| TCK 204 | Sahte kimlik veya ehliyet düzenleme ya da kullanma |
| TCK 136 | Kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme veya yayma |
| TCK 158/1-f, 245 | Başkası adına kredi çekme veya kart çıkarma |
Başkasının kimliğiyle GSM hattı açmak da sık görülür. Yargıtay bu durumda özel belgede sahtecilik veya Elektronik Haberleşme Kanunu hükümlerini uygulamaktadır. Amaç soruşturmadan kaçmak değilse TCK 268 oluşmaz.
TCK 268’de Etkin Pişmanlık
TCK 268 iftira hükümlerine yollama yaptığı için TCK 269’daki etkin pişmanlık indirimi de uygulanır. Yargıtay’ın yerleşik görüşü bu yöndedir. İndirim oranı, failin gerçeği ne zaman açıkladığına göre değişir.
- Kimliği kullanılan kişi hakkında soruşturma başlamadan önce gerçek açıklanırsa ceza beşte dört oranında indirilir.
- Sonraki aşamalarda açıklama yapılırsa indirim oranı kademeli olarak azalır.
- Gerçek kimlik parmak izi gibi zorunlu bir kontrolle ortaya çıkmışsa etkin pişmanlık uygulanmaz.
Pratik sonuç: Başkasının kimliğini verdiyseniz gerçeği mümkün olan en erken aşamada açıklamak cezayı ciddi ölçüde düşürür. Kolluk gerçeği kendisi bulursa bu imkân kaybolur.
Kimliği Kullanılan Kişi Ne Yapmalı?
Adınıza bir soruşturma başladığını öğrendiyseniz hızlı hareket etmelisiniz. Hakkınızda verilen bir kararın kesinleşmesi ciddi sonuçlar doğurabilir.
- Tebligatı aldığınız savcılığa veya mahkemeye derhal başvurun.
- Olay tarihinde başka yerde olduğunuzu gösteren delilleri toplayın. İş yeri kaydı, HTS kaydı veya kamera görüntüsü kullanılabilir.
- Kimliğinizi kullanan kişi hakkında suç duyurusunda bulunun.
- Parmak izi ve fotoğraf karşılaştırması talep edin.
- Adli sicil kaydınızı kontrol edin. Kayıt durumunu e-Devlet adli sicil kaydı hizmetinden görebilirsiniz.
Hakkınızda hatalı bir mahkumiyet verilmişse yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilebilir. Kayıt düzeltmesi için mahkeme kararı gerekir.
Başkasının kimliğini kullanma suçu dosyalarında etkin pişmanlığın zamanlaması ve fiilin TCK 206’dan ayrılması cezayı doğrudan belirler. Kimliği kullanılan kişi için ise hızlı başvuru hak kaybını önler. Her iki durumda da bir Ankara ceza avukatı ile görüşmeniz faydalı olur.
Sık Sorulan Sorular
Başkasının kimliğini kullanmanın cezası ne kadar?
İftira hükümlerine göre 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası verilir. Fail asıl suçtan ayrıca cezalandırılır.
Kardeşinin kimliğini polise vermek suç mu?
Bir suç nedeniyle soruşturmadan kaçmak için verilmişse TCK 268 kapsamında suçtur.
Ehliyetsiz yakalanınca başkasının ehliyetini vermek hangi suç?
Fiil yalnızca kabahatse TCK 206 gündeme gelir. Bir suçtan kaçmak için yapılmışsa TCK 268 uygulanır.
TCK 268 şikayete bağlı mı?
Hayır. Suç resen soruşturulur. Kimliği kullanılan kişinin vazgeçmesi davayı düşürmez.
Kimlik bilgisi kullanma suçu uzlaşmaya tabi mi?
Hayır. İftira uzlaştırma kataloğunda yer almadığı için bu suç uzlaştırma kapsamı dışındadır.
TCK 268’de etkin pişmanlık var mı?
Evet. TCK 269 uygulanır. Gerçeğin ne kadar erken açıklandığına göre indirim oranı değişir.
Uydurma isim vermek suç mu?
Uydurma isim TCK 268’i oluşturmaz. Ancak resmi belgeye geçirilmişse TCK 206 kapsamında suç oluşabilir.
TCK 268 ile TCK 206 arasındaki fark nedir?
TCK 268 gerçek kişinin kimliğini kendi suçundan kaçmak için kullanmaktır. TCK 206 ise resmi belgeye yalan beyandır.
Başkasının adına hat çıkarmak suç mu?
Evet. Ancak bu fiil genellikle sahtecilik veya Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında değerlendirilir.
Başkasının kimliğiyle kredi çekmek hangi suç?
Genellikle nitelikli dolandırıcılık veya banka ve kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu oluşur.
Kimliğimi kullanan kişiyi nasıl şikayet ederim?
Cumhuriyet başsavcılığına dilekçe ile başvurabilirsiniz. Delil olarak olay tarihine ait kayıtlarınızı ekleyin.
TCK 268 zamanaşımı ne kadar?
Olağan dava zamanaşımı 8 yıldır. Kesilme halinde en fazla 12 yıla uzar.
Kimliği kullanılan kişi hakkında ceza verilirse ne olur?
Kişi yargılamanın yenilenmesini isteyebilir. Kararın kaldırılmasıyla adli sicil kaydı da düzeltilir.
Av. Onuralp Turhan – Avukat Onaylı İçerik
Bu makale, Ankara Barosu’na kayıtlı Av. Onuralp Turhan tarafından TCK m.267-269 ve Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır. Turhan Hukuk ve Danışmanlık, Etimesgut ve Eryaman’da ceza dosyalarında hukuki destek vermektedir. İletişim için turhanhukukvedanismanlik.com.tr/
