Kaybolmuş eşya üzerinde tasarruf (TCK 160), kaybedilmiş veya hata sonucu ele geçmiş eşyayı sahiplenmektir. Eşyayı iade etmeden ve yetkili makama bildirmeden kendi malı gibi kullanan kişi bu suçu işler. Ceza 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Bulunan telefonu kullanmak: Yolda bulunan telefona hat takmak, satmak veya kendi telefonu gibi kullanmak bu suçu oluşturur. Ancak telefon sahibinin hakimiyet alanında unutulmuşsa, örneğin kafede masada kalmışsa, suç hırsızlık olur.
Usul: Suç şikayete bağlıdır ve şikayet süresi 6 aydır. Uzlaştırma kapsamındadır. Bulunan eşya sahibine, sahibi bilinmiyorsa kolluğa teslim edilmelidir (TMK 769).
İçindekiler
- Kaybolmuş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçu Nedir?
- TCK 160 Kanun Metni
- Suçun Unsurları
- Bulunan Telefonu Kullanmanın Cezası
- Kaybolmuş Eşya mı, Hırsızlık mı?
- Hata Sonucu Ele Geçen Eşya ve Yanlış Havale
- Bulunan Eşya Ne Yapılmalı? TMK 769-771
- Kaybolmuş Eşya Üzerinde Tasarrufta Şikayet ve Uzlaştırma
- Sık Sorulan Sorular
Kaybolmuş Eşya Üzerinde Tasarruf: Bulunan Telefonu Kullanmanın Cezası (TCK 160)
Yolda bir telefon buldunuz. Sahibine ulaşamadınız ve bir süre kullandınız. Bu davranış masum görünse de suçtur. Bu yazıda kaybolmuş eşya üzerinde tasarruf suçunu, bulunan telefonu kullanmanın cezasını ve hırsızlıktan farkını anlatıyorum. Ayrıca bulunan eşyayla ilgili yasal yükümlülükleri de açıklıyorum.
Kaybolmuş Eşya Üzerinde Tasarruf Suçu Nedir?
Bu suç, sahibinin elinden iradesi dışında çıkan bir eşyayı sahiplenmeyi cezalandırır. Eşya kaybolmuş veya hata sonucu başkasının eline geçmiştir. Bulan kişi eşyayı iade etmez, bildirmez ve kendi malı gibi kullanır.
Kanun bu fiili hırsızlıktan daha hafif cezalandırır. Çünkü fail eşyayı sahibinin elinden almamıştır. Eşya zaten sahibinin hakimiyetinden çıkmıştır. Ancak bulan kişinin iade yükümlülüğü vardır.
TCK 160 Kanun Metni
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu – Madde 160 (Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf)
(1) Kaybedilmiş olması nedeniyle malikinin zilyedliğinden çıkmış olan ya da hata sonucu ele geçirilen eşya üzerinde, iade etmeksizin veya yetkili mercileri durumdan haberdar etmeksizin, malik gibi tasarrufta bulunan kişi, şikayet üzerine, bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
Suçun Unsurları
1. Eşya kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş olmalı
Kaybolmuş eşya, sahibinin iradesi dışında elinden çıkan ve yeri bilinmeyen eşyadır. Hata sonucu ele geçen eşya ise yanlış teslim edilen paket, fazla verilen para üstü veya yanlış hesaba yatan paradır.
2. İade veya bildirim yapılmamış olmalı
Bulan kişi eşyayı sahibine vermemiş ve yetkili makamlara da haber vermemiş olmalıdır. Kolluğa teslim eden kişi suç işlemiş olmaz.
3. Malik gibi tasarruf edilmiş olmalı
Eşyayı kullanmak, satmak, hediye etmek veya telefona hat takmak tasarruftur. Eşyayı yalnızca bir süre saklamak tek başına yeterli değildir.
4. Kast
Fail eşyanın kendisine ait olmadığını bilmelidir. Kendi eşyası sanarak yanlışlıkla alan kişi kastla hareket etmiş sayılmaz.
Bulunan Telefonu Kullanmanın Cezası
Bulunan telefonu kullanmak, kaybolmuş eşya üzerinde tasarruf suçunun en yaygın örneğidir. Telefon kaybolduğunda sahibi şikayette bulunur ve IMEI kaydı yapılır. Telefona başka bir hat takıldığı anda kullanıcı tespit edilir. Bu nedenle bu dosyalar genellikle hızlı sonuçlanır.
| Olay | Hukuki Sonuç |
|---|---|
| Yolda bulunan telefona hat takıp kullanmak | TCK 160, 1 yıla kadar hapis veya adli para |
| Bulunan telefonu ikinci el satmak | TCK 160, alıcı için TCK 165 riski |
| Kafede masada kalan telefonu almak | Hırsızlık (TCK 141) |
| Bulunan telefonu polise teslim etmek | Suç yok |
| Telefonu sahibine ulaştırmak için saklamak | Kast yoksa suç yok |
Telefonu satın alan kişi de risk altındadır. Telefonun suçtan geldiğini bilen alıcı suç eşyasının satın alınması suçundan sorumlu olabilir. Ayrıca IMEI numarasının değiştirilmesi Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında ayrı bir suçtur.
Telefon bulduğunuzda: Telefon açıksa son aranan kişiye veya “anne”, “eş” gibi kayıtlara ulaşmayı deneyin. Ulaşamazsanız telefonu en yakın polis merkezine teslim edin. Teslim tutanağının bir örneğini mutlaka alın.
Kaybolmuş Eşya mı, Hırsızlık mı?
Bu suçun en kritik konusu hırsızlıktan ayrılmasıdır. Ayrım, eşyanın gerçekten kaybolup kaybolmadığına göre yapılır. Eşya sahibinin hakimiyet alanında unutulmuşsa kaybolmuş sayılmaz.
Örneğin kişi telefonunu restoranda masada unutmuş ve nerede bıraktığını biliyorsa eşya kaybolmamıştır. Sahibi kısa sürede dönüp alabilecek durumdadır. Bu telefonu alan kişi hırsızlık suçu işler. Hırsızlığın cezası çok daha ağırdır. Ayrıntı için nitelikli hırsızlık suçu yazımıza bakabilirsiniz.
| Ölçüt | Kaybolmuş Eşya (TCK 160) | Hırsızlık (TCK 141) |
|---|---|---|
| Eşyanın durumu | Sahibinin hakimiyetinden çıkmış | Sahibinin hakimiyet alanında unutulmuş |
| Sahibi yerini biliyor mu? | Bilmiyor | Biliyor veya kolayca bulabilir |
| Örnek | Yolda, parkta bulunan telefon | Masada, tuvalette, koltukta kalan telefon |
| Ceza | 1 yıla kadar hapis veya adli para | 1 – 3 yıl hapis, nitelikli hallerde daha ağır |
| Şikayet | Şikayete bağlı | Şikayete bağlı değil |
Restoranda Masada Kalan Telefon
Yargıtay, restoranda masada unutulan telefonu alan kişinin eyleminin hırsızlık olduğuna karar vermiştir. Telefon sahibinin hakimiyet alanından çıkmamıştır. Servis aracında koltuğa düşen telefon ve tuvalette unutulan cüzdan için de aynı sonuca varılmıştır.
Yargıtay 2. CD, 2015/13776 · 2014/2187 · 2014/4878
Minibüste Kalan Çanta
Yargıtay, minibüste unutulan çantayı alıp sahiplenen kişinin eyleminin TCK 160 kapsamında kaldığını kabul etmiştir. Yolcu taşıtında sahibinden ayrılan eşya kaybolmuş eşya sayılmıştır.
Yargıtay 11. CD, 2023/4388 E., 2024/5726 K.
Hata Sonucu Ele Geçen Eşya ve Yanlış Havale
TCK 160 yalnızca kaybolan eşyayı değil, hata sonucu ele geçen eşyayı da kapsar. En sık örnek hesaba yanlışlıkla yatan paradır. Hesabına hatalı para gelen kişi bunu harcarsa bu suç gündeme gelir.
Bankadan gelen iade talebine cevap vermemek veya parayı çekmek riskli davranışlardır. Doğru yol, bankaya veya gönderen kişiye bildirim yapıp parayı iade etmektir. Kargo şirketinin yanlış adrese bıraktığı paket ve kasiyerin fazla verdiği para üstü de aynı kapsamdadır.
Bulunan Eşya Ne Yapılmalı? TMK 769-771
Bulunan eşyaya ilişkin yükümlülükler Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiştir. Hükümlerin tam metni için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu metnine bakabilirsiniz.
- Sahibine bildirim (TMK 769): Bulan kişi eşyayı sahibine bildirmelidir. Sahibi bilinmiyorsa kolluğa haber vermeli veya araştırma yapmalıdır.
- Değerli eşyada zorunlu bildirim: Eşyanın değeri açıkça az değilse kolluğa bildirim her durumda gereklidir.
- Kamuya açık yerlerde teslim: İş yeri, toplu taşıma veya kamu binasında bulunan eşya oranın sahibine veya görevlisine teslim edilir.
- Özenle koruma (TMK 770): Bulan kişi eşyayı korumakla yükümlüdür.
- Mülkiyet (TMK 771): Yükümlülükler yerine getirilmiş ve 5 yıl içinde sahibi çıkmamışsa mülkiyet bulana geçer.
Eşya sahibine iade edilirse bulan kişi masraflarını ve uygun bir ödül isteyebilir. Kanunda sabit bir ödül oranı yoktur. Bu hak, ancak yükümlülüklerini yerine getiren kişiye tanınır.
Kaybolmuş Eşya Üzerinde Tasarrufta Şikayet ve Uzlaştırma
- Şikayet: Kaybolmuş eşya üzerinde tasarruf şikayete bağlıdır. Mağdur fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayet etmelidir. Ayrıntı için şikayet süresi yazımıza bakabilirsiniz.
- Uzlaştırma: Şikayete bağlı olduğu için uzlaştırma kapsamındadır. Eşyanın iadesi ve zararın giderilmesi uzlaşmayı kolaylaştırır.
- Ceza: 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası seçimlik olarak verilir. Hesaplama için adli para cezası yazımızı inceleyebilirsiniz.
- Etkin pişmanlık: TCK 168 bu suçta uygulanmaz. İade takdiri indirimde değerlendirilir. Bu konuda etkin pişmanlık yazımıza bakabilirsiniz.
- HAGB ve zamanaşımı: HAGB ve erteleme mümkündür. Dava zamanaşımı 8 yıldır. Asliye ceza mahkemesi görevlidir.
Bulunan eşya dosyalarında en kritik soru, olayın kaybolmuş eşya mı yoksa hırsızlık mı sayılacağıdır. Bu ayrım cezayı ve şikayet şartını tamamen değiştirir. Dosyanızı değerlendirecek bir Ankara ceza avukatı ile ifade öncesinde görüşmeniz faydalı olur.
Sık Sorulan Sorular
Bulunan telefonu kullanmak suç mu?
Evet. Sahibine iade etmeden veya polise bildirmeden kullanmak TCK 160 kapsamında suçtur.
Bulunan telefonu kullanmanın cezası nedir?
1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Telefon sahibinin hakimiyet alanından alınmışsa hırsızlık cezası uygulanır.
Yerde telefon buldum, ne yapmalıyım?
Sahibine ulaşmayı deneyin. Ulaşamazsanız en yakın polis merkezine teslim edin ve tutanak alın.
Bulduğum telefonu polise teslim etmezsem ne olur?
Telefonu kullanır veya satarsanız TCK 160 suçu oluşur. Sahibi şikayet ederse soruşturma başlar.
Kafede unutulan telefonu almak hırsızlık mı?
Evet. Eşya sahibinin hakimiyet alanında unutulmuşsa kaybolmuş sayılmaz. Alan kişi hırsızlıktan sorumlu olur.
TCK 160 şikayete bağlı mı?
Evet. Mağdurun 6 ay içinde şikayet etmesi gerekir. Şikayetten vazgeçme davayı düşürür.
TCK 160’ta uzlaşma var mı?
Evet. Şikayete bağlı suçlar uzlaştırma kapsamındadır. Eşyanın iadesi uzlaşmayı kolaylaştırır.
Yanlışlıkla hesabıma yatan parayı harcamak suç mu?
Evet, hata sonucu ele geçen eşya kapsamında suç oluşabilir. Parayı bankaya bildirip iade etmek gerekir.
Bulunan eşya kaç yıl sonra bulanın olur?
Bulan kişi yükümlülüklerini yerine getirmişse ve 5 yıl içinde sahibi çıkmazsa mülkiyet bulana geçer.
Bulana ödül verilir mi?
Evet. Eşya sahibine iade edilirse bulan kişi masraflarını ve uygun bir ödül isteyebilir. Sabit bir oran yoktur.
Bulunan telefonun IMEI numarasını değiştirmek suç mu?
Evet. IMEI değiştirme Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında ayrı bir suçtur ve TCK 160 ile birlikte cezalandırılabilir.
Bulunan cüzdandaki parayı almak hangi suç?
Cüzdan gerçekten kaybolmuşsa TCK 160 uygulanır. Sahibinin hakimiyet alanında unutulmuşsa hırsızlık söz konusu olur.
Bulunan eşyayı iade edersem dava düşer mi?
İade tek başına davayı düşürmez. Ancak mağdur şikayetten vazgeçerse veya uzlaşma sağlanırsa dava düşer.
Av. Onuralp Turhan – Avukat Onaylı İçerik
Bu makale, Ankara Barosu’na kayıtlı Av. Onuralp Turhan tarafından TCK m.160, TMK m.769-771 ve Yargıtay uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır. Turhan Hukuk ve Danışmanlık, Etimesgut ve Eryaman’da ceza dosyalarında hukuki destek vermektedir. İletişim için turhanhukukvedanismanlik.com.tr/
